काठमाडौं – निर्देशक सरोज पौडेलको नयाँ चलचित्र ‘कोशेढुंगा’ भदौ १२ (अगस्ट २८) मा नेपालसहित विश्वका ४० भन्दा बढी देशमा एकैदिन प्रदर्शन हुँदैछ। यो केवल एउटा चलचित्रको रिलिज मात्र होइन, नेपाली फिल्म उद्योगले विश्व बजारमा टेक्दै गरेको ऐतिहासिक पाइला हो, जसले अब नेपाली सिनेमा उद्योगको भविष्य कता जाँदैछ भन्ने कुराको स्पष्ट संकेत दिन्छ।

नेपालमा दशकौँसम्म चलचित्रलाई केवल मनोरञ्जनको सीमित माध्यमका रूपमा हेरिन्थ्यो। तर पछिल्ला केही वर्षयता नेपाली समाजको विविधता, जनजीवन र स्थानीय कथावस्तुलाई मूलधारको शैलीमा प्रस्तुत गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्म पुर्याउने कोशिस सफल हुँदै आएको छ। ‘कोशेढुंगा’ यसको एक बलियो उदाहरण बनेको छ।

सामाजिक यथार्थमाथि आधारित यो चलचित्र न केवल सशक्त कथावस्तुले सुसज्जित छ, बरु प्राविधिक पक्ष, निर्देशन, छायांकन र कलाकारको अभिनय पनि सशक्त छ। निर्देशक सरोज पौडेलले यसलाई लिएर भने, “यो फिल्म नेपालमै सीमित राख्नुको साटो हामीले सुरुमा नै सोच्यौं — हाम्रो कथा नेपाली भए पनि भावनाहरू त विश्वव्यापी हुन्। त्यसैले ४० भन्दा बढी देशमा एकैदिन रिलिज गर्ने योजना बनायौं। टिकट बिक्री मुख्य आम्दानी हो, तर हामीले अन्य बाटो पनि खोजिरहेका छौं — जस्तै, स्थानीय डिस्ट्रीब्युटरहरूसँग साझेदारी र डिजिटल प्लेटफर्मको माध्यमबाट दीर्घकालीन आम्दानीको योजना।”

पहिले नेपाली फिल्महरू प्रायः भारत, खाडी क्षेत्रका देशहरू र केही ठूला शहरका प्रवासी नेपालीहरूले मात्रै हेर्ने गरेका थिए। तर ‘कोशेढुंगा’ जस्ता चलचित्रले विश्वभर छरिएका नेपाली दर्शक र नेपाली कथालाई बुझ्न इच्छुक विदेशी दर्शकलाई समेत लक्षित गर्न थालेको देखिन्छ। चलचित्र अमेरिका, अष्ट्रेलिया, जापान, यूरोप, खाडी क्षेत्र, दक्षिण–पूर्वी एसिया लगायत ४० भन्दा बढी देशमा एकसाथ प्रदर्शन हुने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको छ।

यसले देखाउँछ – अब नेपाली चलचित्र केवल काठमाडौंदेखि नेपालगञ्ज वा बुटवलसम्मको ‘बक्स अफिस’मा सीमित छैन। नेपाली चलचित्रको बजार सिंगो विश्व भएको छ। निर्देशक पौडेल थप्छन्,”फिल्म हिट ‌ नै हुन्छ भन्ने ग्यारेन्टी त कसैसँग हुँदैन। तर हामी दर्शकसँग ट्रस्ट बनाएका छौं, अनि लगानीकर्ताहरू र कलाकारहरूले पनि हाम्रो कथा र मेहनतमा विश्वास देखाएका छन्। पैसा भन्दा पहिले कथा र क्वालिटीमा ध्यान दिएका छौं। अब देखिन्छ, यो फिल्मले नेपाली फिल्म उद्योगमा व्यापारिक दृष्टिले पनि नयाँ अवसर खोल्छ।”

यसैक्रममा अहिलेको पुस्ताका फिल्म निर्माता, निर्देशक र कलाकारले चलचित्रलाई केवल व्यापारिक उत्पादनको रूपमा मात्र होइन, सांस्कृतिक दस्तावेज र समाजको ऐनाको रूपमा लिन थालेका छन्। यो सोचले नेपाली चलचित्रलाई स्थायी र दीगो रूपान्तरणतर्फ अघि बढाइरहेको छ।
‘आजका निर्माता–निर्देशकले चलचित्रलाई केवल व्यापारिक सामग्री होइन, समाजको ऐना र सांस्कृतिक दस्तावेजका रूपमा हेर्न थालेका छन्। यही दृष्टिकोणले नेपाली चलचित्रलाई स्थायी, गुणस्तरीय र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धा योग्य बनाउँदै लगेको छ। ‘कोशेढुंगा’ को यो ऐतिहासिक प्रदर्शनले अन्य नेपाली निर्माताहरूलाई पनि प्रेरणा दिनेछ — उत्कृष्ट कथा, राम्रो निर्माण र सशक्त प्रस्तुतिको बाटो समात्न।

त्यसैले ‘कोशेढुंगा’ को सफलता केवल नेपाली चलचित्रको मात्र नभएर नेपाली सिनेमा आन्दोलनको सफलता हो, जहाँ भाषा, भूगोल र सीमाभन्दा माथि उठेर नेपाली कथाहरू विश्वभर गुञ्जिन थालेका छन्। यही बाटो समातेमा नेपाली चलचित्रको भविष्य उज्यालो र बलियो देखिन्छ।
स्मरण रहोस् पछिल्लो समय सरोज पौडेल नेपाली चलचित्रका एक स्थापित र प्रभावशाली निर्देशक हुन्, जसले सामाजिक यथार्थलाई मर्मस्पर्शी ढंगले प्रस्तुत गर्नेमा विशेष दक्षता देखाएका छन्।

उनले नेपालको इतिहास रच्न सफल ‘पूर्णबहादुर’, ‘सारङ्गी’ लगायतका चर्चित फिल्महरू निर्देशन गरिसकेका छन्, जसले दर्शक र समीक्षक दुवैको मन जित्दै बक्स अफिसमा सफलता हासिल गरेका छन्। यी फिल्महरूले नेपाली समाजका गहिरा कथाहरूलाई प्रभावकारी शैलीमा प्रस्तुत गरेर फिल्म उद्योगमा नयाँ मापदण्ड स्थापित गरेका छन्।

निर्देशक पौडेलको दृढ विश्वास छ कि ‘कोशेढुंगा’ पनि यस्तै सफल फिल्म बन्नेछ र नेपाली सिनेमा उद्योगलाई विश्वव्यापी स्तरमा पुर्याउनेछ। उनको समर्पण, स्पष्ट दृष्टिकोण र मेहनतले भविष्यमा पनि नेपाली चलचित्रलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।